2 Haziran 2012 Cumartesi

Tetbeş (fr. tête-bêche, türkçesi kafa ve kuyruk)


Tetbeş (fr. tête-bêche, türkçesi kafa ve kuyruk), bir pulun diğerine göre ters basıldığını gösteren filatelik bir terimdir. Bütün çift pullarda olduğu gibi tetbeş bir çiftte "yatay çift" veya "düşey çift" olarak görülebilir. Üçgen şeklindeki pullarda gerçekten kafalar ile kuyruklar birbirlerinin yanında olur.
Tetbeş pullar nadiren bir hata veya arıza sonucu oluşursa da genel olarak pul koleksiyoncuları için özel olarak üretilir.
Karne pullarının basımı sırasında karne yapraklar büyük bir kâğıt üzerinde yanyana basıldığı için tetbeş çiftler oluşturabilirler. Normal olarak büyük kâğıt üzerindeki karne yaprakları kesildiği zaman pullar normal durumlarına gelirler, ancak kesim sırasında bir hata yapılırsa oluşan tetbeş çiftler postanelere ulaşıp satışa sunulabilir. Dört karne yaprağı olarak kesilmesi gerekirken hata sonucu dört tetbeş çift oluşturacak şekilde kesilen 5d "Machin" pullar 1970 yılında satışa çıkmış ve "Royal Mail Stamp Advisory Committee" üyesi tarafından sergilenmiştir

Vinyet nedir?

Filatelik materyallerdeki posta geçerliliği olan pullar dışındaki her türlü etiket vinyet olarak tanımlanır, ancak sözlük tanımı "Bir kitabın sayfalarını süsleyen başlık, süslü harf gibi motif." olarak geçmektedir.

İlk uçuş damgası


İlk uçuş damgası iki şehir arasında yeni bir uçak seferine başlanması anısına uygulanan bir damga çeşidi olmakla beraber zaman zaman yeni bir uçak modelinin bir hatta sefere başlaması anısına uygulandığı da görülmektedir.
Türkiye'de ilk defa uygulanan ilk uçuş damgası 1 Temmuz 1933 tarihinde İstanbul - Roma uçuşunda kullanılmıştır.

Postane posta


Postane posta gönderilerinin yollanması, alınması, ayrılması vb. işlerin yapıldığı merkezler için kullanılan addır. Postahane (Posta evi) olan kelime zaman içinde postane olarak kullanılmaya başlanmıştır. Postanelerde posta ile ilgili acele posta, havale, koli gönderme ve teslim edilmesi gibi işlemler de yapılmaktadır. Yakın dönemde Türkiye'de ve dünyanın çeşitli ülkelerinde postanelerde bankacılık hizmetleri de verilmeye başlanmıştır.

Postanelerde ayrıca postalarının evlerine veya ofislerine teslim edilmemesini tercih eden kişi ve kuruluşlara kiralamak amacı ile posta kutuları da bulunmaktadır.
Postanenin bir kısım alanları posta işleme ve teslimat hazırlamak için kullanılabileceği gibi, bu işlemler için kamuya açık olmayan ayrı posta işleme merkezleri de bulunmaktadır.

Postes Aeriennes Türkiye Cumhuriyeti

Postes Aeriennes Türkiye Cumhuriyeti'nin erken döneminde yapılan hava postası taşımaları için kullanılan deyimdir.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu yıllarda dünyada hava posta taşımacılığı başlamakta idi. Hava postası taşımak amacı ile kurulan şirketler genç Türkiye Cumhuriyeti'nin postalarını taşımak için talip oldular. Türkiye Cumhuriyeti posta idaresi başvuran şirketlerden CFRNA - Compagnie Franco-Roumaine de Navigation Aérienne (Fransızca: Fransız-Romen Hava Taşımacılığı Şirketi) ile anlaşma yaptı. İstanbul Ankara arasında ilk hava postası taşıması CFRNA şirketi tarafından 13 Eylül 1924 tarihinde gerçekleştirildi.
İstanbul-Brindisi Uçak postası zarfı
Daha sonra AEI-Aero Espresso Italiana hava taşıma şirketi 15 Ağustos 1926 tarihinde İstanbul-Brindisi uçuşlarına da başladı, böylece bütün Avrupa ülkelerine Birindisi aktarmalı olarak hava postası ulaşımı başladı.
Yabancı uçakların Türkiye üzerinde sınırsız uçuşları askeri çevreleri rahatsız ettiği için daha sonra CFRNA şirketi ile hava postası taşıması için yapılan anlaşmalar iptal edildi.

Köprülü pullar (ing. stamp gutter)


Köprülü pullar (ing. stamp gutter) büyük kâğıtlara iki tabaka pulun birbirine bitişik olarak basılmasına verilen isimdir.
Normal olarak pul tabakaları yanyana basılsa bile daha sonra satışa sunulmadan önce tabakalar giyotinle kesilerek ayrılır. Köprülü pullarda giyotinle keserek ayırma işlemi yapılmaz ve birlikte satışa sunulurlar. Tabakaların bitişik satılması bazen yanlışlıkla yapılabileceği gibi posta idaresi tarafından özel olarak da yapılabilir.
Türkiye Cumhuriyeti posta idaresi 1980 yılından sonra sürekli seri Atatürk pullarından bazılarını köprülü tabaka olarak satışa sunmuştur. Ayrıca köprü üzerinde yazılar veya desenlerde bulunmaktadır. 100'lük tabakalar halinde basılan bu pullar sürekli seri olduğu için tirajları yüksektir ve bu nedenle katalog fiyatları da düşüktür. Bunun aksi durumu da olabilir, söz gelimi 20 milyon adet basılan bir pul için iki köprülü tabaka 100+100=200 puldan oluşacağı için pulların köprülü olanları sadece 2 milyon adettir. Bu durumda köprülü olan pullar doğal olarak daha nadirdir ve daha yüksek fiyattan alıcı bulabilirler.
Birbirinden köprü ile ayrılan iki pul köprülü çift olarak adlandırılır, köprü ile ayrılmış en az dört pul ise köprülü blok olarak adlandırılır.
Genellikle tabakaları ayıran köprünün genişliği normal bir pulun genişliğine eşit olur.
1980 sürekli seri 100 lira köprülü pullar

Europa posta pulları

Europa posta pulları 1956 yılından başlayarak Avrupa ülkeleri, 1958 yılından sonra ise Avrupa ülkeleri arasında kurulan Avrupa Posta ve Telekomünikasyon İdareleri Birliği kısa adı ile CEPT üyesi olan ülkeler tarafından ve 1993 yılından sonra ise yine Avrupa ülkeleri arasında kurulan Avrupa Posta Birliği - PostEurop üyesi ülkeler tarafından çıkartılmaktadır.

İlk başta bütün ülkeler aynı deseni kullanarak tasarlanan pullar basmışlardır, 1973 yılından sonra ise her yıl ortak bir temada pullar basmışlardır. Dünyadaki eğilimler nedeni ile telekomünikasyon ve posta idareleri birbirinde ayrılınca CEPT önemini kaybetmiştir bu nedenle 1993 yılından sonraki pullarda CEPT logosu bulunmamaktadır. Bütün pulların ortak özelliği ise hepsinde "Europa" yazısının bulunmasıdır.

Türkiye Cumhuriyeti 1958 yılında kurulan CEPT örgütüne 1959 yılında alınmıştır ve 1960 yılından beri diğer Avrupa ülkeleri gibi Europa posta pulları çıkartmaktadır. Kuzey Kıbrıs Türk posta idareside 1974 yılından beri Europa posta pulları basmaktadır.

Europa posta pulları çok sayıda pul koleksiyoncusu tarafından ilgi görmektedir ve başlıbaşına bir koleksiyon alanı haline gelmiştir.